Małopolska Droga św. Jakuba

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Historia Dróg św. Jakuba

Pan rzekł do Abrahama: ?Wyjdź z twojej ziemi rodzinnej i z domu twego ojca do kraju, który ci ukażę?? (Rdz.12, 1). Tak jak Abraham ? tak każdy chrześcijanin, będąc gościem na tej ziemi, przez całe swe życie wędruje ku Bogu, do ?Niebieskiego Jeruzalem?.
Tradycja pielgrzymowania to dziedzictwo kulturowe Europy, nieodłącznie związane z religią chrześcijańską i szczególnymi miejscami świętymi ? Jerozolimą, Rzymem, a w okresie średniowiecza, także i z Santiago de Compostela, gdzie czczono relikwie św. Jakuba Starszego Apostoła. Syn Zebedeusza, znany z porywczego usposobienia (stąd określenie ?syn gromu?), był jednym z umiłowanych uczniów Chrystusa. W latach trzydziestych I w. n.e., prowadził akcję misyjną na Półwyspie Iberyjskim. Po powrocie do Jerozolimy, został ścięty z rozkazu Heroda między 42 a 44 rokiem. Jest pierwszym, spośród Dwunastu, który poniósł śmierć męczeńską. Według przekazów, jego uczniowie ? Atanazjusz i Teodozjusz przewieźli ciało z Ziemi Świętej do hiszpańskiej Galicji i pochowali w pobliżu miejscowości Iria Flavia (obecne El Padron). Około 813 roku ? jak głosi legenda ? spadające gwiazdy wskazały pustelnikowi Pelagiuszowi miejsce grobu Apostoła. Wkrótce wzniesiono tu kościół, wokół którego powstała osada o nazwie Como postolo (Jakub Apostoł) lub Campus stalle (?Pole Gwiazd?). Podczas walk z Maurami, modlono się do Apostoła zawołaniem bojowym ?San Tiago? ?Synu Gromu ratuj??. Stąd wywodzi się nazwa ? Santiago de Compostela ? miasto świętego Jakuba wśród pola gwiazd. Król Alfons II uznał Apostoła za patrona Hiszpanii.

Już w średniowieczu tysiące ludzi podążało do grobu św. Jakuba Starszego Apostoła. Wszystkich łączyło poczucie przynależności do wspólnoty europejskiej, jaką wtedy reprezentowała religia chrześcijańska, stanowiąca uniwersalny system wartości. Była to droga, wzdłuż której rozwijała się kultura i sztuka romańska, rozprzestrzeniały się nowe idee i zdobycze cywilizacyjne. Goethe pisał, iż na tym szlaku ?rodziła się Europa??.
A szlaków wiodących do tego sanktuarium było kilka. Najstarszą była Droga Pierwotna prowadząca z Oviedo, stolicy Asturii do Santiago. Istniała też Droga Angielska, przez kanał La Manche do Paryża oraz bezpośrednio z Wyspy do La Coruny; tzw. Szlak Arousa ? hipotetyczna droga ciała Apostoła z Jerozolimy do Hiszpanii; Droga Portugalska rozpoczynała się w Lizbonie. Szlak miał kilka wariantów prowadząc bądź wybrzeżem atlantyckim przez Porto lub przez Coimbrę i Bragę. Drogi zbiegały się w Valencia i Tui, skąd przez Pontevedrę i Padron wiodły do Composteli.  Trasa Srebrna ? La Plata z Sewilli. Ale największe znaczenie, od XI w. miały i mają nadal tzw. Trasy Francuskie (Camino Frances). Istniały cztery punkty zborne, do których docierali pielgrzymi z całej Europy, aby wspólnie wyruszyć ku relikwiom Świętego: St. Denis/Paryż/Tours (via Turonensis); Vezelay (via Lemovicensis) ? gdzie w romańskiej katedrze czcią otaczano relikwie św. Magdaleny; Le-Puy-en-Velay (via Podensis) ? najstarszy ośrodek maryjny we Francji oraz Arles ? z relikwiami pierwszego apostoła Galii - św. Trofima (via Tolosana). Te cztery Trasy przechodziły przez pirenejskie przełęcze Roncesveles i Samport, wkraczały na terytoria księstw Navarry i Aragonii, łącząc się w miejscowości Puenta la Reina. Od tego miejsca przebiegał jeden wspólny pielgrzymi szlak zwany Camino Grande.
Źródła archiwalne oraz odkrycia archeologiczne dokonywane w różnych częściach Polski świadczą, że do grobu św. Jakuba pielgrzymowali również Polacy. Do dzisiaj znamy kilkadziesiąt nazwisk pielgrzymów z Polski, które zarejestrowano w dokumentach hiszpańskich. Do pierwszych z nich należał Jakub Cztan, który odbył pielgrzymkę w latach 1378-79 oraz chorąży warszawski Paweł z Radzanowa.
Ranga szlaków pielgrzymkowych znacznie zmalała w XVI-XVII w., kiedy przez Europę przetoczyła się fala walk religijnych, epidemii i klęsk żywiołowych. W kolejnych wiekach pielgrzymowanie utrudniła rewolucja francuska i wojny napoleońskie. Drogi św. Jakuba uległy stopniowemu zapomnieniu.
Ponowne ożywienie pielgrzymowania do grobu św. Jakuba Starszego Apostoła nastąpiło dzięki apelowi, który skierował do wiernych Ojciec Święty Jan Paweł II podczas wizyty w Santiago, w 1982 roku. W tak zwanym ?Akcie Europejskim? Papież powiedział wówczas: ?Z Santiago kieruję do ciebie, stara Europo, wołanie pełne miłości: Odnajdź siebie samą! Bądź sobą! Odkryj swoje początki. Tchnij życie w swoje korzenie...?. Na odpowiedź nie trzeba było długo czekać. W 1987 roku Rada Europy powołała do życia pierwszy Europejski Szlak Kulturowy. Odwoływał się on do istniejących średniowiecznych dróg wiodących do Composteli. Początkowo w Hiszpanii, a w następnych latach m.in. we Francji, Niemczech, Włoszech, Austrii i Szwajcarii pojawiły się drogowskazy z motywem muszli św. Jakuba.